عبارت از معرفت بگيريم ، بايد گفت كه طوطى مظهر كسانى است كه به علم ، قناعت مىكنند و از معلوم باز مىمانند [ شرح احوال و نقد و تحليل آثار عطّار / 356 - فروزانفر ] امّا طوطى در داستان « بازرگان و طوطى » ، در دفتر اوّل « مثنوى » نمودار جان علوى پاك و مجرّد است و قفص در قصهء مذكور ، مثالى است از تن و يا قالب كثيف فرودين ، و راه نجات و طريق رهايى آن ، آزادگى و حريّت از قيود و بندهاى ساختگى عادت و تلقين و به عبارت تمام‌تر ، ترك تعلّق و آويزش مادّى است . [ فروزانفر شرح مثنوى شريف 2 / 592 ] طوطى جان با خدا پيوسته است و هر چه مىگويد ، وحى إلهى است و هم او ، اصل شادىها است و آن خوشى كه از اشياء به انسان مىرسد ، پرتو آن خوشى روحى است كه بر آن‌ها منعكس مىگردد . [ شرح مثنوى 2 / 601 ] روح را مطابق روايت مسعودى ، عربان از جنس مرغان مىپنداشته‌اند [ مروج الذهب ، در حاشيهء كامل ابن اثير ج 4 ص 112 ] و مطابق چند حديث ، ارواح مؤمنان در بهشت به صورت مرغان سبزفام در مىآيند : نظير آن ، تصوير فرشتگانست كه عامّه ، آن‌ها را با پر و بال نقش مىكنند . در روايات اسلامى نيز ملائكه بال و پر دارند و جبرئيل كه بيش از همه به زمين آمد ، ( براى حضرت ابراهيم ( ع ) پنجاه نوبت و بر موسى ( ع ) چهار صد و بر عيسى ده بار و بر پيغمبر ما ( ص ) بيست و چهار هزار يا شصت هزار بار نازل شد . ) با هزار بال تصوّر شده است [ البدء و التاريخ ، ج 1 ص 173 - سفينة البحار ، ذيل جبرئيل ] روح انسانى و فرشتگان با همديگر مناسبتى روشن دارند ، هر دو از آسمان و يا عالم غيب به زمين مىآيند و باز به مقرّ اصلى خود باز مىروند ، فرشتگان براى ابلاغ امر و جان به وقت خواب و پس از مرگ ، پس جان نيز بايد مانند آن‌ها بال و پر داشته باشد همچنان كه مرغان كه از زمين به هوا و از هوا به سوى زمين پرواز مىكنند ، بال و پر دارند . اينست سبب آن كه پيشينيان ملك و روح را با پر و بال ، تصوّر و تصوير كرده‌اند [ شرح مثنوى 2 / صص 593 و 594 ] شكر فروش كه عمرش دراز باد چرا * تفقّدى نكند ، طوطىِ شكر خارا [ حافظ ، غزل 4 / 2 ص 24 ] واله و شيدا است دايم همچو بلبل در قفس * طوطىِ طبعم ز عشقِ شكّر و بادامِ دوست [ حافظ ، غزل 63 / 2 ص 142 ]